For English scroll down
الخيال العلمي العربي كأداة للنقد
-وصلت بهذه الرسالة إلى القائمة القصيرة المكونة من 5 مرشحين (من عدة المتقدمين 557) لجائزة الماجستير في القسم الفلمنكي، في بلجيكا–
تقوم رسالتي الماجستير بتحليل كيف يمكن إستخدام الخيال العلمي في الأدب العربي ليعبّر على إنتقادات إجتماعية وسياسية. تبدأ الرسالة بتوصيف تاريخ الخيال العلمي الغربي والعربي وتنتقل إلى تحليل أمثلة هذه الرسالة: رواية “حرب الكلب الثانية” لإبراهيم نصرالله، مستخدمة نظرية إياك كامبيل عن الخيال العلمي العربي، نظرية “الإبعاد الثنائي تقول هذه النظرية إنّ الإبعاد الأول هو الإنتقاد الإجتماعي والسياسي عبر الرمز بينما الإبعاد الثاني يشير إلى الإنقطاع بين التطور التقني في العصر الذهبي وركود هذا التطور التقنية الحديث في العالم العربي. تستنتج رسالتي أن الرواية تنتقد الطبيعة الإنسانية في العالم العربي بشكل خاص، وفي العالم كله بشكل عام عبر إستخدام الإبعاد الثنائي إنتقادات الرواية الإجتماعية والسياسية الرئيسية هي: ميول الإنساك إلى العنف والإستقطاب، والسياسة ما بعد الحقيقة، وتغير التحالف بشكل إنتهازي، والفساد، وتشابه الإنساك في عالم العولمة المعاصر. بالنسبة للمستوى الثاني للإبعاد، فقد إستخدام التقنية في الرواية كآلة )أجنبية( لإضططهاد الناس وليس من أجل تقدمه. علاوة على ذلك تستخدم الرواية في بابها الأخير نوع من “عملية الترقيع” عبر لغته الكلاسيكية وصوره القديمة التي تنفي التطورات التقنية في بقية الرواية
مقالة في الجريدة الأردنية الدستور
إحمل الرسالة باللغة الإنجليزية هنا
تابعوا ديسيري على تويتر @desicusters
Arabic Science Fiction as Vehicle for Criticism: The case of Ibrāhīm Naṣrāllah’s Ḥarb al- Kalb al- Thāniyyah
How can Arabic science fiction (sci-fi) literature help us understand the Arabic world? That is the topic of my thesis that analyses how contemporary Arabic science fiction can be used to express social and political criticism in the Arab world. I start with describing the history of both the Western and the Arabic sci-fi and move on to analyzing the case study: Ibrāhīm Naṣrāllah’s novel Ḥarb al- Kalb al- Thāniyyah.
Arabic sci-fi is a niche in Arabic literature, and for this reason barely researched. As my thesis shows, for a long time it was not considered “serious literature”. From the second half of the 20th century however, this changed with more and more reviews on Arabic sci-fi novels being published. Since the tur of the century more research in English has also been done. Ḥarb al- Kalb al- Thāniyyah (Second Dog War), was the first sci-fi novel to gain widespread recognition by winning a prestigious Arabic literature prize in 2018.
My thesis focuses on contemporary Arabic literature through which is aims to draw conclusions on the contemporary Arabic world. It found that much of contemporary Arabic sci-fi reflects a dystopian future image in which elements of the contemporary social, cultural and political are reflected allegorically. In Ḥarb al- Kalb al- Thāniyyah for example, the population of an unknown country living under a dictatorial regime, starts to mysteriously look alike. A conflict follows because people loose trust in each-other when seeing their mirror-image all around them. The regime in turn uses far-advanced technology to suppress the population during the conflict.
The fact that people look alike can be read as a criticism for a far-globalized world in which local cultures are swallowed up. In addition, the fact that people are murdering each other is a reference to the may civil wars in the Arabic world. Furthermore, the use of advanced technology is to suppress civilians is symbolic for dictatorial regimes, as well as external (Western) powers using technology, such as drones.
Through “reading between the lines”, as my thesis shows, Arabic sci-fi can tell us about the condition of Arabic countries
Desiree tweets via @desicusters
download de thesis hier/dowload the thesis here
Arabische Science Fiction: een literaire lens om de Arabische Wereld te zien
– mijn thesis haalde in 2019 de ‘Shortlist van de Vlaamse Scriptie Prijs’–
Hoe kan Arabische science fiction (sci-fi) literatuur ons helpen om de Arabische wereld beter te begrijpen? Wat vertellen verhalen over ruimteschepen en van gedaante veranderende mensen ons over de sociale, culturele en politieke situatie in Arabische landen? In mijn scriptie met de titel: “Arabic Science Fiction as Vehicle for Criticism: The Case of Ibrahim Nasrallah’s Harb al-Kalb al-Thaniyyah” (‘Arabische science fiction als medium om kritiek te uiten: het voorbeeld van Ibrahim Nasrallah’s Harb al-Kalb al-Thaniyyah’) tracht ik deze vragen te beantwoorden. Door naar Arabische sci-fi te kijken bied ik een nieuwe manier om de Arabische wereld, die vaak wordt geassocieerd met bloedige oorlogen, te benaderen
Arabische sci-fi: een niche
Arabische sci-fi is een niche in de Arabische literatuur, en daarom nog nauwelijks onderzocht. Zoals mijn thesis stelt komt dat onder andere omdat sci-fi lang niet werd beschouwd als ‘serieuze literatuur’. In de tweede helft van de 20ste eeuw kwam daar langzamerhand verandering in toen steeds meer Arabische literatuurcritici over sci-fi begonnen te schrijven. Pas vanaf deze eeuw wordt er ook Engelstalig onderzoek gedaan naar het Arabische sci-fi. Echter, de meerderheid van deze onderzoeken beperken zich tot het analyseren van Arabische sci-fi van de 20ste eeuw, terwijl er in de laatste bijna twintig jaar veel nieuwe sci-fi literatuur is gepubliceerd. In 2018 was Harb al-Kalb al-Thaniyyah (‘tweede oorlog van de hond’) van de Jordaans/ Palestijnse schrijver Ibrahim Nasrallah zelfs de eerste Arabische sci-fi roman die de gerenommeerde ‘International Prize for Arabic Fiction’ won. Daarmee werd het belang van sci-fi in de Arabische literatuur bevestigd
Om deze reden heb ik deze roman gekozen als casus voor mijn thesis. Maar voordat ik het tot in de detail analyseer beschrijf ik de ontwikkeling van zowel de Westerse als de Arabische sci-fi literatuur. Hieruit volgt dat beiden zijn gevormd door cultureel-historische elementen, maar dat deze elementen verschillen. De Westerse sci-fi wordt cultureel bepaalt door het literair erfgoed en historisch bepaalt door politieke en technologische ontwikkelingen. De Arabische sci-fi vindt zijn oorsprong in vijf klassieke literaire genres: ʿajaʾib (‘wonderlijke verhalen’), folklore, filosofische en utopische literatuur en beschrijvingen van technologische ontwikkelingen
Hedendaagse Arabische sci-fi: een dystopische weerspiegeling van de samenleving
Zoals hierboven vermeld, richt eerder onderzoek zich op Arabische geschreven sci-fi uit de vorige eeuw. Dit is een van de redenen waarom ik me concentreer op Arabische sci-fi die is gepubliceerd vanaf de eeuwwisseling, of zoals ik het in mijn thesis noem: de hedendaagse Arabische sci-fi. Nog een reden om me te concentreren op hedendaagse sci-fi is dat ik met mijn conclusie iets wil zeggen over de relatie tussen Arabische sci-fi en de hedendaagse sociale, culturele en politieke situatie in de Arabische wereld. Vanaf het jaar 2000 kent de Arabische wereld een onrustige periode: militaire bezettingen en interventies door het Westen (vooral door de Verenigde Staten) die werden en worden gelegitimeerd door de ‘dreiging van het terrorisme’ naar aanleiding van de aanslagen van 11 september; het bestaan van dictatoriale regimes en de protesten van Arabische burgers tijdens de ‘Arabische lente’ die poogden deze regimes af te zetten; en de vele conflicten en burgeroorlogen die zich afspeelden en nog steeds afspelen in Arabische landen
Uit mijn analyse blijkt dat de hedendaagse Arabische sci-fi wordt gekenmerkt door een dystopische beeld van de toekomst waarin elementen van de huidige sociale, culturele en politieke op een allegorische manier worden verwerkt. Neem bijvoorbeeld de casus van de thesis, Harb al-Kalb al-Thaniyyah, waarin de bevolking van een onbekend land dat leeft onder een dictatoriaal regime, steeds meer op elkaar begint te lijken. Dat houdt in dat een deel van de bevolking om onduidelijke redenen beetje bij beetje de uiterlijke en innerlijke kenmerken overneemt van een ander deel van de bevolking. Hieruit volgt een oorlog, omdat mensen elkaar niet vertrouwen en niet wensen hun spiegelbeeld in anderen te zien. Het regime gebruikt op zijn beurt allerlei geavanceerde technologische ontwikkelingen om de bevolking voor en tijdens de oorlog te onderdrukken
Het feit dat mensen steeds meer op elkaar beginnen te lijken kan allegorisch worden gelezen als kritiek op een geglobaliseerde wereld waarin Arabieren steeds meer op het Westen willen lijken en steeds minder vasthouden aan hun eigen traditie. Daarnaast kan het feit dat in de roman men elkaar uitmoordt omdat men steeds meer op elkaar lijkt als kritiek worden gelezen op de vele conflicten waarin Arabieren elkaar bestrijden. Het gebruik van ver ontwikkelde technologie om de bevolking in bedwang te houden is bovendien een referentie aan de onderdrukking van de Arabische bevolking, zowel van haar eigen leiders in de verschillende landen, als wel externe (Westerse) actoren die door middel van technologie macht uitoefenen op Arabisch gebied. Een voorbeeld is de allegorie waarin de vele ‘slimme camera’s’ in de roman, die schieten op elke verdachte beweging, staan voor moordende drones die door De Verenigde Staten worden gebruikt
Het gebruik van allegorie is de Arabische literatuur niet vreemd: door censuur gebruiken Arabische schrijvers vaak het verleden of een alternatieve wereld om zonder gevaar te lopen sociale, culturele of politieke kritiek te leveren. Al is er veel onderzoek gedaan naar het gebruik van allegorie in andere genres van Arabische literatuur, er is nog een hiaat in het onderzoek naar Arabische sci-fi. Mijn thesis laat zien dat wanneer we ‘tussen de regels door’ lezen, Arabische sci-fi ons veel kan vertellen over de staat van Arabische landen. Want, zoals Hannah Arendt het ooit beschreef: sci-fi is een medium voor het uiten van de gevoelens en de wensen van de massa
Desiree tweet via @desicusters
issabramil.com 