Brusselse Vrouwen: Roman van een jonge generatie Europese Arabieren/ نساء بروكسل: رواية جديدة من جيل عربي-أوروبي

Voor Nederlands scroll naar beneden

تصدر هذا الأسبوع عند دار نشر بيتبوك، ترجمتي إلى الهولندية للرواية “نساء بروكسل” (الدار الأهلية، 2019) للروائية نسمة العكلوك. تصف “نساء بروكسل” حياة 5 شخصيات، كلهن يسكن في مدينة بروكسل في بلجيكا، ولهن جميعاً علاقة خاصة بالعالم العربي. كل واحدة منهن، ما عدا لور، من أصول عربية. المصورة الفلسطينية سارة، على سبيل المثال، تعيش مع ابنها تامر وصديقتها السورية مها، التي وصلت بلجيكا منذ سنة. وهناك أيضاً مريم العراقية المنفتحة التي تعيش مع أهلها والتي تشتاق إلى حب رجل ما، وسعاد التونسية المتحررة ذات العلاقة الرومانسية السيئة. وأخيراً هناك لور البلجيكية الساكنة مع ابنها وبنتها في منطقة ايتربيك. درست لور اللغة العربية وفي إطار دراستها سافرت إلى عدة دول عربية، والضفة الغربية لذا فهي مازالت تتعاطف مع القضية الفلسطينية

الرواية تنقل لنا كيفية تعامل كل واحدة منهن مع النكسات ومع حالات الفرح في حياتهن ما بين “الغرب” والعالم العربي”. مثلا مريم، التي عشقت استاذها العراقي عندما كانت في العراق، وتعرفت على برونو البلجيكي في أحد المقاهي في ساحة سينت جيري. ومع إنها بشكل أولي انجذبت اليه، إلا أنها لا تعرف كيف ترد على محاولاته الجسدية. وهذا ما جعله يبحث عن “دولتها” العراق: “قرأت عن ديانتك قليلا وعن العادات في تلك البلاد، ربما سأفهمك أكثر

لكن أن يعيش ما بين ثقافتين يعني ايضاً التعامل مع الموقف العربي التقليدي تجاه المرأة ، والذي ايضاً أنتقل إلى أوروبا مع المهاجرين. هكذا تمّ تعامل عائلة سعاد لانها دخلت في علاقة غير شرعية، مما صعب الأمور عندما تريد أن تترك العلاقة المدمرة. تنتقد الرواية أيضاً نظرة “الرجل العربي” إلى المرأة الاوروبية. هذه الفقرة تنقلها مريم وهي تنصت إلى حوار بين رجليين عربيين

كم فتاة نمت معها ؟ سمعت أن الشقراوات جميلات في السرير-

ضحك الآخر وهو يخبره : ممن سمعت ؟

أريد تذوقهن أيضا-

وضعتْ سماعة الهاتف في أذنها وهي تفكر؛ الرجل العربي يخيل له أن المرأة الأوروبية بسبب تحررها مقارنة بالفتاة العربية، يمكنه الحصول عليها دون جهد يذكر. ومتى أراد يمكنه جرها إلى السرير، هذه الفكرة المسبقة داخل العقل العربي عن المجتمع الأوروبي، كما هناك أفكار مسبقة كثيرة عن المجتمع العربي

ولكن “نساء بروكسل ” لا تعطي فقط صورة سلبية عن الرجال، بل تصف أيضاً الرجل الصبور المهتم المسؤول. على سبيل المثال علي، وهو زميل مها الذي يحاول أن يساعدها في إيجاد أبيها بعد اندلاع الحرب في سورية، وعمر الذي تعرّف على لور روعرّفها على دولته فلسطين. ولا تقتصر الرواية على وصفها بانها فقط عبارة عن “صراع الحضارات”، وعلى وجه الدقة، الصراع بين الحضارة الغربية والعربية، لأنها ايضاً عبارة عن مشاعر ومشاكل موجودة عند الجالية العربية في أوروبا وهكذا تتناول الرواية المحرمات في العالم العربي والمسكوت عنه مثل العذرية والعنف الجسدي والعلاقات غير الشرعية .بالإضافة إلى ذلك، فإن “نساء بروكسل” تتناول موضوع العلاقة بين الجنسين. فحياة كل واحدة من النساء تشكلت مع رجل ما. احياناً هذا الرجل غير موجود، مثل والد مها الخرف المفقود أو طليق سارة. وبعضهم موجود، مثل صديق سعاد العنيف وبرونو البلجيكي الذي يعشق مريم

نساء-بروكسل-780x470

جيل جديد في الأدب العربي

“نساء بروكسل” شهادة من جيل كتاب عربي جديد يسكن في الغربة في أوروبا ويكتب لجمهور عربي. هكذا توصل الرواية تجارب تلك الجالية. لهذا السبب اردت ان أترجم رواية الكاتبة الفلسطينية التي هي نفسها وصلت بلجيكا قبل 5 سنوات. الرواية لا تعكس فقط ما يمر به قسم كبير من المجتمع نسكن فيه، ولكنها ايضاً تعكس المجتمع في بروكسل ولذا فالرواية تقدم لنا شيئا عن أوروبا المعاصرة

خلال الترجمة لاحظت ظاهرة “أن تكون بين عالمين” ذلك أن النص احياناً يُخاطب القارئ العربي بوصف تاريخي وثقافي واجتماعي لأوروبا بشكل عام، وبلجيكا بشكل خاص. وفي لحظات اخرى تشرح للقارئ الأوروبي عناصر من العالم العربي، مثلا فلسطين

رفضت بيت ساحور دفع الضرائب، واستغنت عن المنتجات الإسرائيلية معتمدة على مزارعها وهذا ترك تأثيرا جميلا حيث بدأ الأمر ينتشر بين القرى الفلسطينية مما أثار الرعب في الاحتلال، مما دفع اسحق رابين للخروج إعلاميا مهددا استخدام القوة مع الأهالي. حاولوا اعتقال البقر. كنا قد أدركنا الأمر وقمنا بإخفائهم، هذا مثير للضحك الآن، لكنه لم يكن مضحكا في حينها حيث تم لصق منشورات تفيد بأن هذه البقر مطلوبة للعدالة الإسرائيلية. وقد تم نشر الجنود الإسرائيلية في الشوارع بحثا عنهم مع طيارتين هيلوكوبتر. وتم مصادرة أثاث الأهالي الممتنعة عن دفع الضرائب للاحتلال

ينتشر شباب الحي منذ الصباح الباكر، تاركين زجاجة الحليب أمام بيوت المنطقة بسرية تامة حتى لا يتم القبض عليهم. دائما ما كنا نجد شيئا في مزرعة البقر قد نسيه المطاردون. يقيمون ليلتهم هناك بسرية تامة، ويغادرونه قبل شروق الشمس، لم يرهم أحد، لطالما وجدنا من خلفهم قرآنا أو إنجيلا ينسونه تحت المخدة أو القش الذي يستخدمونه كسرير ليلا. كنا ننقل البقر من مكان إلى آخر، البقر تعرف ما معنى حياة المطارد، وتعرف قسوة حياة الفلسطيني، بما أنها عاشت نفس ظروفنا

“نساء بروكسل” مثال لأدب جيل عربي-اوروبي جديد وتعبير عن حياته وهويته في الغرب. وهي هوية تحترم أصولها ولكنها لا تخجل أن تنتقدها ايضاً. الرواية تقدم للقارئ باللغة الهولندية معلومات عن العالم العربي، ولكنها تُطلِعه ايضاً على شيء عن مجتمعه الذي أصبحت الجالية العربية جزء لا يتجزأ منه. علاوة على ذلك، “نساء بروكسل” قصة عن التحديات التي يواجهها الحب والسعادة التي يقدمها ، لذا فهي رواية عابرة لأي حدود ثقافية

تابعوا ديسيري على تويتر @desicusters

www.bitbook.be :لشراء الرواية باللغة الهولندية اضغط هذا الرابط

“Brusselse Vrouwen”: Roman van een jonge generatie Europese Arabieren

Deze week verschijnt bij uitgeverij BitBook de roman “Brusselse Vrouwen”, geschreven door Nisma Alaklouk en vertaald vanuit het Arabisch naar het Nederlands door mij. “Brusselse Vrouwen” beschrijft het verhaal van 5 verschillende vrouwen, elk wonend te Brussel, met elk met een eigen band relatie met de Arabische wereld

De roman: vertellingen van vrouwen
Alle vrouwen behalve een, hebben namelijk een Arabische oorsprong. De Palestijnse fotograaf Sarah, die samenwoont met haar zoontje Tamir en haar vriendin Maha, een Syrische vrouw die een jaar eerder als vluchteling in België was aangekomen nadat haar vader vermist werd. De vrijdenkende Irakese Miriam die met haar ouders woont, en die hunkert naar de liefde van een man, en de vrijgevochten Tunesische Suad die worstelt met haar eigen relatie. Als laatste is er nog de Belgische Lore die met haar twee kinderen in Etterbeek woont. Lore studeerde Arabistiek en reisde als onderdeel van haar opleiding naar Palestina, een land waar ze nog steeds een warme liefde voor koestert

De roman vertelt hoe ieder van deze vijf vrouwen omgaat met zowel tegenslagen en onzekerheden alsook geluk en liefde, in een leven dat ergens tussen ‘het Westen’ en ‘de Arabische’ wereld vorm krijgt. Neem bijvoorbeeld Miriam, ooit verliefd geweest op haar Irakese professor, ontmoet ze in een café op het Sint-Goriksplein de Belgische Bruno. Initieel gecharmeerd van zijn versierpogingen, weer ze niet precies hoe ze in moet gaan op zijn fysieke aanstalten. Dit leidt hem ertoe onderzoek te doen naar ‘haar land’: “‘Ik heb wat gelezen over je religie en over de tradities in jouw land. Misschien begrijp ik je nu beter’, zei hij haar eens”

Maar het zijn tussen twee culturen betekent voor de vrouwen ook het omgaan met de traditioneel-conservatieve positie van vrouwen die vaak mee-emigreert naar Europa. Zo wordt Suad door haar familie veroordeeld voor haar buitenechtelijke relatie, iets dat het moeilijk maakt voor haar om, wanneer de relatie destructief blijkt te zijn, steun te vinden hij haar familie. De roman levert ook kritiek op de manier waarop Europese vrouwen worden bekeken door de ‘Arabische man’. Neem de volgende scène waarin Miriam een gesprek afluistert tussen twee Arabieren:

“Met hoeveel vrouwen heb je geslapen? Ik heb gehoord dat blondines lekker zijn in bed.”

“Van wie heb je dat gehoord?” lachte de ander.

“Ik wil ze ook proeven.”

Ze deed de oordoppen in haar oren en dacht bij zichzelf: Arabische mannen denken dat Europese vrouwen, door hun grote vrijheid vergeleken met Arabische vrouwen, makkelijk in bed te krijgen zijn. Wanneer ze maar willen! Een vooroordeel over Europa net zoals er vooroordelen zijn over de Arabische wereld.

Nu is het niet zo dat ‘Brusselse Vrouwen’ niets positiefs weet te zeggen over mannen, integendeel. De man neemt ook een zorgzame, geduldige en verantwoordelijke positie in. Neem bijvoorbeeld Maha’s zorgzame collega Ali, die haar hielp toen de oorlog in Syrië uitbrak, of Omar, die Lore rondleidt in Palestina. Het zou de roman ook tekort doen om de ‘clash of civilizations’ die hierboven wordt beschreven af te doen als clichématig, omdat de aangekaarte onderwerpen moeten worden gelezen als problemen die nog steeds leven bij de Arabische diaspora. Daarmee breekt het een aantal taboes in de Arabische wereld: maagdelijkheid, fysieke mishandeling en buitenechtelijke relaties

“Brusselse Vrouwen” neemt dus naast het onderwerp van ballingschap ook de relatie tussen mannen en vrouwen als zijn focus. Het leven van ieder van de vijf vrouwen is namelijk door een man vormgegeven. Bij sommige is die man afwezig, zoals de demente vader van Maha die na het uitbreken van de oorlog in Syrië wordt vermist of bij Sarah, wiens huwelijk met haar ex-man heeft geleid tot haar zoontje waar ze zielsveel van houdt. En bij andere is de man aanwezig, zoals de gewelddadige vriend van Suad en de Belgische Bruno die smoorverliefd is op Miriam

Nieuwe generatie Arabische literatuur
“Brusselse Vrouwen” is een getuigenis van een nieuwe generatie Arabische schrijvers uit de Europese diaspora die in eerste instantie schrijft voor een Arabisch publiek. Om deze reden wilde ik graag het werk van de Palestijnse schrijfster die zelf vijf jaar geleden naar België kwam, vertalen. Want niet alleen geeft de roman weer wat een wezenlijk onderdeel van de maatschappij waar we in leven, meemaakt, het is ook een weerspiegeling van de Brusselse maatschappij waar ze in terecht zijn gekomen, en zegt dus iets over ons

Tijdens het vertalen merkte ik het eerder beschreven ‘zijn tussen twee werelden’ in taal en beschrijvingen van Alaklouk. Het leek alsof ze in bepaalde instanties expliciet de Arabische lezer aanspreekt met historische, culturele, en sociale beschrijvingen van Europa, en België in het bijzonder. Op andere momenten legt ze de Europese lezer elementen uit de Arabische wereld uit, bijvoorbeeld uit Palestina:

“De inwoners van Beit Sahour weigerden belasting te betalen en in plaats van Israëlische producten af te nemen, ontstond er een levendige handel tussen de Palestijnse dorpen, hetgeen angst opriep bij de settlers. Yitzhak Rabin dreigde openlijk met geweld. We kregen in de gaten dat ze de koeien probeerden te arresteren en we begonnen ze te verbergen. Nu klinkt het erg grappig, maar op het moment zelf was het verre van grappig. Overal werden posters opgehangen waarop stond dat de koeien door het Israëlische gerecht werden gezocht. Israëlische soldaten in helikopters vlogen boven de straten. Het meubilair van degenen die geen belasting betaalden werd in beslag genomen. We vonden altijd wel een boerderij die door de opjagers was vergeten en waar de koeien in het grootste geheim een nacht konden verblijven.”

“Brusselse Vrouwen”, is een voorbeeld van de literatuur van een nieuwe generatie Arabische schrijvers, die expressie geeft aan hun identiteit in ballingschap. Een identiteit die respect uitspreekt voor de cultuur waar die uit voorkomt, maar niet verlegen is om deze ook te bekritiseren. Daarmee kan de roman de Nederlandstalige lezer iets vertellen over de Arabische cultuur, maar brengt deze ook iets bij over de maatschappij waar die zelf in leeft en waarvan de Arabische cultuur een onderdeel is geworden. Daarnaast is “Brusselse Vrouwen” ook een getuigenis van de uitdagingen en het geluk dat de liefde kan brengen, en daarmee eigenlijk een roman die elke culturele grens doorbreekt

Om een interview te zien met Nisma en ikzelf, klik hier: Bruzz radio interview

Om het book aan te schaffen, klik deze link: www.bitbook.be

Desiree tweet via @desicusters

Me and Nisma Alaklouk/ مع نسمة العكوك

This article is about a novel I recently translated from Arabic to Dutch, “Women from Brussels”, written by the Palestinian Nisma Alaklouk. The novel describes the daily life of five women living in Brussels, the city where Alaklouk also resides. Most of the women are from Arabic origin and the novel describes their lives as ‘living between two cultures’, as well as the struggles and joys of their romantic relationships.

Desiree tweets via @desicusters

3 رأي حول “Brusselse Vrouwen: Roman van een jonge generatie Europese Arabieren/ نساء بروكسل: رواية جديدة من جيل عربي-أوروبي

اضافة لك

  1. مرحبا انا سعيد ان اجد شخصا” يهتم بترجمة الأدب الى اللغة الهولندية ، عمل جيد ومثير للإهتمام بالنسبة لي ان ارى رواية يتم ترجمتها الى اللغة الهولندية ، وكم من المهم ان يستمر عملية الترجمة الى اللغة الهولندية bedankt

    Liked by 1 person

أضف تعليق

المدونة على ووردبريس.كوم. قالب: Baskerville 2 بواسطة Anders Noren.

أعلى ↑