Nummer 97 en het zwarte poesje 

Desiree Custers (26.01.2026)

Meis kon niet geloven dat ze daar zat, wachtend op een bank met plastic bekleding. Om haar heen zaten een aantal families. Ze had nog niemand Nederlands horen spreken

Al-raqm sabeat wa tiseun , riep, een vrouw in het Arabisch 

Nummer 97, herhaalde een man die naast haar stond

Meis had haar hand al een tijdje in haar broekzak. Het was vochtig maar ze wilde hem er niet uithalen want er zat een miniatuurbeeldje van een poesje in, zwart met een witte kraag en pootjes, dat ze zachtjes streelde

Nummer 97, dat stond op haar briefje dat op haar knie lag. Dat was haar nummer. Ze stak haar hand in de lucht en stond op. Weer zei de vrouw iets in een taal die ze niet verstond. Welkom op het bureau van de vluchtelingen. Ik ben Yasmine, de dossierverantwoordelijke en dit is de tolk, vertaalde de man die naast haar stond toen ze was uitgepraat 

Ze liepen samen naar een kamer in de lange hal. Meis voelde haar benen trillen. Dus dat was de persoon die over haar leven zou beslissen, dacht ze. Mevrouw Yasmine was jong, ze kon niet ouder zijn dan Meis zelf, en Meis was 32 jaar. De tolk daarentegen was een stuk ouder. Ze keek naar zijn bril die ietwat scheef op zijn neus rustte, onder twee wenkbrauwen waar je u tegen zegt. Vast een van die mensen die jaren in Europa had geleefd voordat hij terugkeerde, dacht Meis. Ze gingen een kamer met witte muren binnen, met een tafel waaraan drie zijden een stoel stond. Alle drie namen ze plaats 

Wil je nog wat water voordat we beginnen? vertaalde de tolk 

Nee dank je, antwoordde Meis 

Je mag daar gaan zitten, weer sprak ze via de tolk: Nogmaals welkom op het bureau. Het gesprek zal in een aantal fasen verlopen. We beginnen met je persoonlijke gegevens, dan bekijken we je levensloop, je reisweg, en dan mag je me vertellen waarom je niet meer terug kunt naar je eigen land.

—

Vrouw, vroeg de Yasmine

Ja, antwoordde Meis

Geboren op 20 maart 2003

Ja

Niet getrouwd

Nee

Nederlandse nationaliteit

Ja

Welke talen spreek je

Nederlands, Frans en Portugees

Ben je al begonnen met het studeren van Arabisch, vroeg de Yasmine

Ik heb in het centrum een paar lessen gevolgd, en ben ook online filmpjes aan het bekijken

Het gesprek verliep als een tafeltennisspel, met als balletje de taal die met elke aanraking met de tafel veranderde

Leg eens uit, wat zijn alle plekken waar je hebt gewoond? Chronologisch alsjeblieft

Ik ben in Leiden geboren en heb daar tot mijn 18de met mijn moeder en mijn broer gewoond. Toen ging ik op kamers. Daarna ben ik naar Brussel verhuisd waar ik tot mijn vertrek heb gewoond

En je vader

Die is in 2011 overleden in een auto-ongeluk, antwoordde Meis

Yasmine keek naar de papieren die naast haar op tafel lagen en leek de informatie te verifiëren met wat daarop stond

Wat heb je gestudeerd, vroeg Yasmine

Politieke wetenschappen

En in welk jaar ben je geslaagd

2028

Meis luisterde, zonder het te begrijpen, naar wat de tolk in het Arabisch voor Yasmine razendsnel herhaalde. Hij maakte een serieuze en toegewijde indruk. Meis wierp een blik op zijn notities. Ze waren volstrekt onleesbaar, als kraaienpoten op papier

Wat voor werk deed je

Voorlezen van luisterverhalen. Literatuur

Een beetje ver van politieke wetenschappen, vind je niet

Ja, een beetje ver. Maar hoe duisterder de politieke situatie werd, hoe meer ik vluchtte in fictie. En met mij velen, want ik kon leven als zelfstandige van de verhalen die ik voorlas. Ik verkocht ze als mp3’s in onze wijk 

Meis was even stil en dacht na terwijl de tolk vertaalde en Yasmine haar antwoord op de laptop typte

Toen ging ze verder: Misschien vind ik dat het ergste, dat ik al met mijn fantasie was gevlucht voordat mijn lichaam werd gedwongen dat ook te doen

Yasmine keek op van het typen en richtte zich met een opgetrokken wenkbrauw een fractie van een seconde op Meis. Meis begreep van haar gezichtsuitdrukkingen dat ze daarmee iets zei in de richting van: Tja, nu is het eindelijk jullie beurt

Ok… Wanneer ben je met dat werk begonnen, vroeg Yasmine

2031

En tussen 2028 en 2031

Toen werkte ik in de redactie van een opinieweekblad

Een opinieblad van een bepaalde politieke of sociale strekking, vroeg Yasmine

Het was mij om het even. Ik was op zoek naar werk en bij dat blad hadden ze een baan voor mij

Weer keek Yasmine met een opgetrokken wenkbrauw naar Meis. Wanneer ze sprak, keek Meis Yasmine aan met een blik van verwarring die steeds omsloeg naar een suggestie van verre verwantschap en ongeleide hoop wanneer ze naar de tolk keek, die het in haar eigen taal herhaalde

Probeer een direct antwoord te geven op de vraag. Was het een opinieblad met een bepaalde strekking

Linksgeoriënteerd

Ben jij ooit lid of sympathisant geweest van een politieke of sociale groep of partij

Nee. Ik ben overal zo ver mogelijk van weg gebleven

Om het zekere voor het onzekere te nemen had Meis met een nee geantwoord. Aan het begin van het gesprek had ze haar handen weer in haar broekzak gedaan. Niet alleen vanwege het poesje, ook omdat ze vond dat haar handen zo lelijk waren geworden sinds ze was begonnen met nagelbijten. Dat was na Turkije. Ze schaamde zich en verborg ze zo veel mogelijk

Is iemand van je familie ooit lid of sympathisant geweest van een politieke of sociale groep of partij

Eh, ja. Mijn broer. Hij heeft zich aangesloten bij The Fallen Saviours. Hij is… anders. Hij is

Yasmine stak haar hand op: Genoeg voor nu. Dadelijk gaan we verder in op je persoonlijke verhaal. Nog iemand van je familielid van een partij

Nee, dat was het

Waar woont je familie

Mijn broer woont in Brussel, in Sint Joost, en mijn moeder woont in een klein dorp in Midden-Portugal, antwoordde Meis

Kan je vertellen over de algemene veiligheidssituatie in Brussel voor je vertrek? Zoals wie de controle had over jouw wijk en wat de ontwikkelingen waren

Toen ik naar Brussel kwam, voelde de stad als een verademing. Er was zoveel diversiteit in mensen en talen, ik vond daarin een vrijheid die ik nergens anders had gezien. Ik maakte gauw vrienden in de stad die mij vertelden over schrijvers uit hun werelddelen, dat wekte mijn interesse om voor te lezen

Weer stak Yasmine haar hand op: Kun je het alsjeblieft alleen hebben over de veiligheidssituatie in Brussel. Straks mag je je vrij relaas geven

Meis vervolgde: Op het moment dat ik vertrok had de linkse militie Linkanar de macht in mijn wijk. Ze hebben de wijk rond de confrontaties van 2032 overgenomen van de Saviour Boys, de leden van The Fallen Saviours. Ik woonde aan de grens tussen Schaarbeek en Sint Joost, aan de kant van Schaarbeek. De wijk ernaast werd beheerd door The Fallen Saviours, waar mijn broer lid is. Tussen de twee is een controlepost bij de Sint-Mariakerk. Ze hebben de kerk overgenomen en op het plein ernaast een controlepost gebouwd. Iets verder, vanaf de Rogierlaan, begon ons gebied. Tussen de twee gebieden was er niets

De tolk gebaarde met zijn hand dat ze even moet wachten. Yasmine typte en zei toen hij klaar was: Waren er vaak directe confrontaties tussen de twee

Ja natuurlijk. De hele tijd. De grootste was in 2032, toen ze het terrein af namen van The Fallen Saviours. Tot dan toe woonde ik samen met mijn broer in het gebied dat steeds meer door de Saviour Boys werd bestuurd. Toen Linkanar het overnam ben ik gebleven, en is mijn broer naar Sint Joost verhuisd met de rest van de militie-leden

Yasmine streng: Genoeg voor nu. Straks kan je er meer vertellen. Nu over je reisweg

Ik ben vanuit Brussel naar Athene, en toen naar Istanbul gereisd. Het eerste deel was via een smokkelaar in verschillende vrachtwagens. Ik ben een keer overgestapt

Wanneer heb je Brussel verlaten

24 maart 2034

En wanneer kwam je in Athene aan

12 april 2034

En wanneer reisde je van Athene naar Istanbul

13 april 2034

En wanneer vanaf Istanbul naar hier

Een dag later, 14 april. Ik heb op het vliegveld geslapen

Wat werd er in de vrachtwagens vervoerd waar je in werd gesmokkeld

Ik weet het niet. Alles zat in dozen, en wij zaten tussen de dozen verstopt. Ik denk medicijnen

Yasmine: Waarom denk je medicijnen

Medicijnen, drugs, ik weet het niet. Ik heb gehoord dat wapens binnenkwamen, en medicijnen of drugs gingen. Al voordat het geweld uitbrak was er handel in drugs in Brussel. Dat was algemeen bekend. De milities hebben in hun wijken de productie en handel overgenomen

Hoe ben je in Brussel met de reis begonnen? Vertel het me zo concreet mogelijk

Ik had via iemand die ik ken in Linkanar een smokkelaar gecontacteerd. Een Turkse vrouw die Frans sprak. Ik heb haar verteld dat ik wilde vluchten, en zij vertelde me over de optie met de vrachtwagen. Ze had een contact in Duitsland, Frankfurt, waar ik kon overstappen naar een andere vrachtwagen, om uiteindelijk in Athene te komen

Waar ben je in de vrachtwagen gestapt

Ik ben in de nacht in een van de vrachtwagens gestapt op de weg naast het kanaal, ter hoogte van Tour & Taxi, ik weet niet meer hoe de weg heet. Dat gebied, de andere kant van het kanaal is overgenomen door de Alliantie, een verbond van een aantal islamitische groepen en wat pragmatische, ideologisch gematigde groepen. Zij regelen via hun gebied soms de invoer van wapens, voedsel en andere dingen, en ze willen nog wel eens samenwerken met smokkelaars, natuurlijk moet dat ook met een centje voor Linkanar en The Fallen Saviours, afhankelijk van de wijk waar de vluchtende mensen uit komen, zodat ze met de vrachtwagens Brussel uit kunnen reizen

Uitzicht op Brussels vanaf het kanaal waar Meis de vrachtwagen is ingestapt

Yasmine typte razendsnel. Ondanks dat ze streng en star sprak, vond Meis dat ze er best frivool uitzag, met haar paarse bloesje en haar Levi´s spijkerbroek. Yamsine vroeg verder: Ben je alleen gereisd

Ja, maar ik was niet de enige. Er waren nog anderen uit Brussel, maar de meesten waren Duits

Hoeveel kostte de reis

2000

2000 wat

Euro

Hoe heb je dat kunnen betalen

Ik had gespaard

—

Dan kijken we nu naar je documenten. Is dit je enige paspoort? Ben je hiermee van Brussel naar Athene naar Istanbul tot aan hier gereisd

Ja. Maar tussen Brussel en Athene was het via een smokkelaar. Hij vroeg alleen geld en verder niets over het paspoort. Vanaf Athene heb ik hem pas weer gebruikt om de vlucht naar Istanbul te kopen

En heb je die vlucht zelf geboekt? Hoe heb je dat gedaan

Ja, die heb ik zelf online geboekt. Ik heb de factuur daarvan op de USB stick in pdf-vorm

Hoe heb je dat betaald

Ook mijn gespaard geld

Je had wel veel geld gespaard met het voorlezen van literatuur. Was dat zo winstgevend

Ik heb veel geld gespaard vóór het voorlezen van literatuur. Ik heb hier de belastingaanslagbiljetten van de laatste drie jaar, van voordat ik begon de mp3’s te verkopen

Meis haalde haar hand weer uit haar broekzak en reikte naar haar tas op de grond. Ze haalde er een mapje uit met documenten

Hier zit ook nog mijn diploma van de universiteit en mijn werkcontract voor het opinieblad in. Ik verzamelde mijn belangrijkste documenten in dit mapje en heb het meegenomen toen ik vertrok

En wat zijn deze screenshots, vroeg Yasmine

Meis wees naar de eerste set uitgeprinte screenshots dat met een paperclip aan elkaar vast zat, en zei: Dat zijn dreigberichten van mensen die tegen mijn voorleeswerk waren

Toen wees ze naar de tweede set: Dit zijn de berichten die ik met de smokkelaar heb uitgewisseld over mijn vluchtreis

Wat heb je nog meer

Op de USB stick staan ook geluidsopnamen van de verhalen die ik voorlas en verkocht

Heb je verder nog iets

Nee

Goed, dan nemen we nu even 10 minuten pauze

Meis werd door de twee naar dezelfde kille ruimte gebracht waar ze in het begin had gewacht. Met van die banken die met plastic zijn afgedekt om ze makkelijk te kunnen poetsen, met van die kleuren die nét vriendelijk en gemoedelijk genoeg zijn om niet afschrikwekkend kitsch te zijn. Ze bleef daar alleen achter en dacht na of haar antwoorden tot nu toe overtuigend genoeg waren geweest. Tien minuten later kwamen de tolk en Yasmine haar weer ophalen

—

Nadat ze allemaal weer waren gaan zitten zei Yasmine: Je hebt nu de tijd om me jouw verhaal te vertellen. Geef de tolk af en toe de tijd om te vertalen

Dus, zoals ik al vertelde, grensde het gebied waar ik woonde aan het gebied van de andere militie. In elk gebied waren ze voor alles verantwoordelijk: van eten tot kleding tot gezondheidszorg, tot drugs en wapens. En ook cultuur, wat ik in dit geval propaganda noem. Ze deden dat niet alleen. Ze werden gesteund door buitenlandse machten. The Fallen Saviours horen bij het internationaal collectief The Saviours of the Western Hemisphere. Hun belangrijkste bezigheid is het tegengaan van het uitwissen van de Europese beschaving. Je weet wel, migranten pesten, razzia’s uitvoeren. De Linkanar krijgen steun van andere groepen in het buitenland, vooral andere Europese landen, maar ook Noord-Afrika en het Midden-Oosten

Yasmine onderbrak haar: We zijn bekend met de situatie in Brussel, je hoeft alleen over jezelf te vertellen

Oh, ok. Het idee van verhalen voorlezen en verkopen was bedoeld om de anderen, ‘de migranten’, te humaniseren voor het bredere publiek. Ik werd niet officieel gesteund door Linkanar, maar ze tolereerden dat ik ze op de zwarte markt verkocht. Vaak las ik verhalen voor van schrijvers uit andere landen. Als vorm van protest. Ik las Saramago, Kundera, Kanafani, vertaalde werken dus. Maar ook schrijvers in het Nederlands zoals Spit, Martinus Arion, en Roemer, niet te vergeten. Veel van deze boeken zijn nu niet meer te vinden in Brussel. Nouja

De tolk stak zijn hand op. Meis hield haar mond terwijl hij alles in het Arabisch voor de typende Yasmine herhaalde. Ze vroeg zich af of hij de schrijvers en de boeken die ze noemde, kende. Dat zou haar genegenheid voor hem versterken. Maar aan hem was niets af te lezen. Yasmine gebaarde dat ze verder kon

Het begon ermee dat mensen om me heen, kennissen, zeiden dat ik mijn eigen cultuur verloochende door buitenlandse schrijvers te lezen. Later beschuldigde ze me ervan dat ik gecensureerde werken propageerde. Zoals ik al zei, kon ik van mijn werk leven. Ik las de verhalen voor en mensen konden de opnamen kopen. Er waren dus ook genoeg mensen die het interessant vonden

Op een gegeven moment begon ik dreigberichten te ontvangen. Er stond in dat ik ermee moest ophouden of anders … Er stond dat ik een verrader was die zich inzette voor de foute kant, voor de linkse elite. Het woord intellectueel is bij ons geen compliment. Daarvan zijn de screenshots die ik jullie heb gegeven. Ze begonnen me ook eigen materiaal te geven om voor te lezen. Ik weigerde. Mijn broer heeft bij The Fallen Saviours een bepaalde positie, ik weet niet precies wat het is, maar hij heeft een aantal mannen onder hem. Hij heeft autoriteit

Meis pauzeerde weer zodat de tolk kon vertalen. Ze haalde terwijl ze op hem wachtte subtiel het miniatuur-poesje uit haar zak en keek ernaar.. Yasmine keek niet op terwijl ze typte

Toen werd onze moeder in Portugal ziek. Mijn broer en ik kregen ieder via onze eigen kanalen het nieuws dat ze zou sterven, en het was haar wens om ons beiden nog eens te zien. Voor mij was het niet moeilijk om naar Portugal te reizen omdat ik de afgelopen jaren vaak bij haar op bezoek ben geweest. Dat paspoort dat ik jullie heb gegeven met de documenten heeft alle Portugese visa erin staan. Maar Portugal, als eiland van stabiliteit in Europa, had zijn twijfels over de achtergrond van mijn broer en hij kreeg geen visum. Dat had ik van mijn moeder begrepen toen ik haar ging opzoeken

De tolk herhaalde wat Meis had gezegd en Meis stopte het poesje weer in haar broekzak

Onze moeder overleed zonder dat hij haar had kunnen zien. Dat heeft hij mij heel erg kwalijk genomen. Toen ik terugkeerde, vond ik mijn appartement in puin. Veel was weggehaald. Het moet op orders van mijn broer zijn geweest, want er waren dingen verdwenen die belangrijk voor me waren zoals bepaalde boeken en sentimentele dingen. Schilderijen waren in een vuurkorf in het midden van het appartement verbrand. Ik had zulke mooie schilderijen. Op de koelkast vond ik een dreigbrief. Er stond op dat ik het gebied binnen 24 uur moest verlaten. Er stond niet bij waarom, maar het was aan mij persoonlijk gericht en ik werd ook bij naam genoemd en uitgescholden. Er stond een Saviour-stempel van was op

Ik ben geen dapper persoon, maar ik ben ook geen laf persoon. Ik was ten einde raad toen ik mijn appartement vernietigd terugvond. Ik had het er al boven verwachting lang uitgehouden. Toen besloot ik de smokkelaar te contacteren

—

Yasmine: Ik heb nog een aantal vragen als je het niet erg vindt

Dat is goed

Je leefde toch in het Schaarbeek van de Linkanar? Hoe konden de Saviour Boys bij jou komen

Eerst bedreigden ze me online en toen kreeg ik berichten in mijn brievenbus en werd ik achtervolgd in de wijk. Althans, dat denk ik. Uiteindelijk gebeurde dat met mijn appartement. De Saviour Boys hebben overal hun Kijkers

Kijkers

Ja, zo worden ze genoemd. Soort van spionnen die in de wijk informatie verzamelen en doorgeven. Ik heb gehoord dat de Kijkers ook manuele taken doen, zoals brieven doorgeven of bedreigingen rondbrengen

Waren er ook Linkanar Kijkers in Sint Joost

Ik denk het

Je zei dat je de smokkelaar contacteerde via een contact bij de Linkanar, hoe heb je dat kunnen doen

De Linkanar werken samen met de Alliantie wanneer mensen moeten worden vervoerd

Wat bedoel je dat je broer anders is

Meis slaakte een diepe zucht, en zei: Ik bedoel dat hij het heel moeilijk vond dat onze vader was overleden aan een auto-ongeluk. Hij had problemen met agressie. Hij was een rebel without a cause die met de Saviour Boys eindelijk een roeping had gevonden. Rond 2028 sloot hij zich aan bij The Fallen Saviours en uiteindelijk verhuisde hij met hen mee naar Sint Joost. Hij is nooit meer teruggeweest, maar stuurde in het geheim nog altijd berichten naar mijn moeder voordat zij naar Portugal vluchtte. Ik neem aan via een Kijker. Ze kon hem geen antwoorden sturen

Heb je zelf nog contact gehad met je broer na je vertrek

Nee

Je zei dat je moeder eerder naar Portugal was gevlucht, en je er elk jaar op bezoek ging. Waarom ben je daar niet gebleven toen de situatie in Brussel steeds gevaarlijker werd

Sinds ik gestopt ben met het werk bij het opinieblad in 2031 ben ik niet meer naar Portugal gegaan omdat ik het reizen te riskant vond. In de jaren ervoor heb ik nooit in Portugal bescherming aangevraagd omdat ik het tij wilde helpen keren in Brussel. En de laatste keer heb ik het niet gedaan omdat ik daar niet zonder mijn moeder wilde blijven. U moet begrijpen, Brussel was voor mij mijn eerste echte thuis. Ik kon het niet zomaar verlaten. Ik had altijd hoop dat ik me met mijn broer zou kunnen verzoenen. Maar die hoop is nu vervlogen

Yasmine keek Meis in stilte aan. De eerste keer dat ze stilte gebruikt om meer details af te dwingen. Maar Meis voegde niets toe

Waar vrees je voor als je teruggaat, zei Yasmine uiteindelijk

Ik vrees ervoor dat ik word ontvoerd, gemarteld, of gedood door de Saviour Boys. Dat doen ze vrij regelmatig met mensen die ze via hun Kijkers kidnappen. Mijn broer is zo boos op mij, maar zijn verdriet zou zich niet op mij moeten richten. Hij zit in een positie op zijn rancune tegen mij tegenover zijn Saviour broers te camoufleren als politieke walging en ze achter me aan te sturen

Ik wilde mijn thuis niet verlaten. Ik walg zo van wat er is gebeurd. Het heeft onze familie uit elkaar gescheurd. Ik ben naar jullie gekomen met de vraag om mij een nieuw thuis te geven. Ik zal hier eenzaam beginnen, maar ik hoop hier te kunnen leven

–

Goed. Dan zijn we aan het einde van het interview, tenzij je nog iets wilt toevoegen

Nee. Dankjewel voor het luisteren

Goed dan zal het bureau voor de vluchtelingen op basis van dit interview en de documenten die je hebt ingediend een besluit nemen over je aanvraag tot asiel. Is het antwoord positief, krijg je hier een verblijfsstatus. Is het antwoord negatief, mag u ofwel vrijwillig terug, of u kunt de zaak aanvechten

Ze stonden alle drie op, en Meis werd voorbij de lelijke bank naar buiten begeleid. Eenmaal buiten, onder de brandende zon, haalde ze nog eens het zwarte poesje uit haar broekzak. Ze zei er niets tegen en liep verder

Zicht op de wijk rond Brussels Zuid, grensgebied tussen milities